Trabzon/Of Yerel Ağız ve Halk Dili Sözlüğü

Yöresel kelimeler, ses değişim varyantları ve anlamsal açıklamaları

Motivasyonumuz daha çok Trabzon/Of ağzı fakat farklı her türlü katkılarınıza açık bir platform.

📖 Toplam: 185 Kelime

Yeni Kelime Önerisinde Bulunun

Kelime	Farklı Söyleniş / Varyant	Yöre / Bölge	Anlamı ve Örnek Cümle
Abanges	—	Doğu Karadeniz	Kıt akıllı.
Abanslan	—	Doğu Karadeniz	Aniden.
Abohomis etmek	—	Doğu Karadeniz	Mısırın yeşil kabuklarını soymak.
Aboskal	Aposkal	Doğu Karadeniz	Bir işin tamam edilen bölümü. “Çaylukta aposkali kurdum (işe başladım).”
Abraş	Apraş	Doğu Karadeniz	İri yarı, biçimsiz..
Abula	—	Doğu Karadeniz	Abla
Acolmak	—	Doğu Karadeniz	Acıkmak.
Ağu	—	Doğu Karadeniz	Zehir.
Ahbin	Ahpin	Doğu Karadeniz	Gübre, hayvan dışkısı.
Ahıraltı	Ahıralti	Doğu Karadeniz	Evin dıştan aşağı kısmı.
Alaf	—	Doğu Karadeniz	Yulaf.
Aletrik	—	Doğu Karadeniz	Elektrik
Amel	—	Doğu Karadeniz	İshal. “Uşaklar amel oldi.”
Anaga	—	Doğu Karadeniz	Anneanne, Babaanne
Analis	—	Doğu Karadeniz	Suya konan katı ve kuru şeylerin yumuşaması.
Anca	—	Doğu Karadeniz	Şimdi.
Ander	—	Doğu Karadeniz	İşe yaramaz, değersiz, hayırsız gibi olumsuz anlamlarda kullanılır. “Ander kalsun bu sevdaluk.”
Anderbağa	—	Belirtilmemiş	Bir işin hayrını görmeyen, girdiği her yere uğursuzluk ve aksilik getiren; ortak malları, tarlayı veya mirası araya fitne sokup dağıtan hayırsız tip.
Anderboğaz	—	Belirtilmemiş	Yalnızca açgözlü değil; menfaati için her türlü entrikayı meşru gören, hakkı olmayana göz dikip arıza çıkaran fesat ve doyumsuz karakter.
Angmak	Ankmak	Doğu Karadeniz	Anmak
Angona	Engoni	Doğu Karadeniz	Zehirsiz, kör yılan.
Aplak	Ablak	Doğu Karadeniz	Geniş ve yayvan. “Aplak yüzlü adam.”
April	Abril	Doğu Karadeniz	Nisan. “April geldi.”
Arahna	Arahana	Doğu Karadeniz	Örümcek.
Arakop	—	Doğu Karadeniz	Mısır fidanı.
Arkuri	Arkuru Aygıri Aygırı	Doğu Karadeniz	Paralel. “Arkuridan git dedim oa.”
Aruk	—	Doğu Karadeniz	Zayıf, gıdasız.
Aşana	Aşena Aşene	Doğu Karadeniz	Eski evlerde bulunan mutfak.
Ayakolu	Ayakyolu Ayak yolu	Doğu Karadeniz	Helâ.
Bakla	—	Doğu Karadeniz	Fasulye. “Baklalari soydin mu?”
Bansi	—	Doğu Karadeniz	Hayvan yemliği
Beşko	Peşko	Doğu Karadeniz	Soba.
Bet	—	Doğu Karadeniz	Çirkin.
beyinmek	beyünmek	Doğu Karadeniz	Büyümek, gelişmek “"Ne kadar da beyindin!"”
Bezmek	—	Doğu Karadeniz	Bıkmak, bunalmak “Bezdum da!”
Biçki	Piçki	Belirtilmemiş	Odun kesmeye yarayan testere.
Bokkiyen	Bokyiyen Boggiyen	Doğu Karadeniz	Şaşırma, şaşkınlık bildiren bir ünlemdir.
Bumbura	Bumbur	Doğu Karadeniz	Arı.
Caranak	Caranak	Gümüşhane	Sağnak yağmur “Caranak koptu”
Ceğerlenmek	—	Doğu Karadeniz	Meyvenin çürümeye yakın şekerlenip yumuşaması. “Bu armut iyi ceğerlendi.”
Ceyran	—	Doğu Karadeniz	Elektrik.
Cicil	Zizil	Doğu Karadeniz	Toprak solucanı. “Cicilleri ezmayin.”
Cincinis	—	Doğu Karadeniz	Kazmayla çalışırken toprağın yamacın aşağı kısmına birikmesi.
Curuh	Çuruh Çoruh	Doğu Karadeniz	Ağustos. “Çuruh ayi geldi.”
Cünah	Çünah	Doğu Karadeniz	Günah. “Cünahdu etma oyle!”
Çaçalis	—	Doğu Karadeniz	Çıplak, mısırı kabuğundan ayırma işi.
Çangal	—	Doğu Karadeniz	Üstüne, etrafına ot konulan kesilmiş ağaç direk.
Çapula	—	Doğu Karadeniz	Geleneksel ayakkabı / kara lastik.
Çarambula	—	Doğu Karadeniz	Ateş böceği.
Çeli	—	Doğu Karadeniz	Mısırın sap kısmı.
Çirbiden çıkmak	Çirpiden	Doğu Karadeniz	Bir durumun ya da kişinin hizanın veya ölçünün dışına taşması. “Bu çocuk iyicene çirbiden çıktı artık!”
Çivit	Civit	Doğu Karadeniz	Meyvenin çekirdeği
Çorlanmak	Corlanmak	Doğu Karadeniz	Yemek, zıkkımlanmak “Alun corlanun oriya.”
Daraba	Taraba	Belirtilmemiş	Ahırda hayvanları ayırmak için kullanılan tahta engel.
Darı	Dari	Doğu Karadeniz	Mısır.
Dentiz etmek	Dentizlemek dendiz etmek tentiz etmek kestiz etmek	Doğu Karadeniz	Havanın ayaza çekmesi, havanın soğuması. “Hava dentiz etti, üstüne birşeyler al.”
Deşurmek	Deşürmek	Doğu Karadeniz	Toplamak. “Bu sene armutlari deşurdunuz mi?”
Efteri	İfteri	Doğu Karadeniz	Eğrelti otu.
Esseh	—	Doğu Karadeniz	Gerçek.
Eşkin	—	Doğu Karadeniz	Ağaç filizi.
Farfara		Doğu Karadeniz	Kelebek.
Fışkı ye	Fuşki ye	Doğu Karadeniz	Ne yersen ye, ne yaparsan yap anlamında bir serzeniş/öfke ifadesi.
Fitruka	—	Doğu Karadeniz	Kestane, fındık gibi yemiş tohumlarının toprakta köklenerek verdiği yeni yetişen filize denir. Güzel ve alımlı (mecaz) “Tam bi fitruka olmiş.”
Fufu	Fufulca Fufilca	Doğu Karadeniz	Çocuk dilinde yara. “Suratlarinda hep fufulca çıkdi.”
Gagavuç	—	Belirtilmemiş	Her söze burnunu sokan, gagasını her tencereye daldıran; çağrılmadığı yere gidip lüzumsuz konuşmalarla huzur bozan patavatsız kişi.
Gardel	ğardel	Çaykara	Çocuk “Do ğardelis buçegayen? (Çocuğun nerede?)”
Gart	—	Doğu Karadeniz	Sert, taze olmayan yiyecek veya kartlaşmış bitki.
Gaybana	Kaybana Gayibana	Trabzon	Kötü “Gaybananın dölü”
Gemre		Doğu Karadeniz	Gübre.
Gobel	Kopel Kobel	Doğu Karadeniz	Piç, yaramaz çocuk.
Godarmak	Kodarmak	Doğu Karadeniz	Tabağa yemek koymak, servis etmek.
Godoş	—	Belirtilmemiş	Bozucu, kötü niyetli.
Gofte	—	Belirtilmemiş	İş bozan, tekerine çomak sokan, fitneci, sinsi.
Gofti	—	Belirtilmemiş	İçi boş, çürük veya dolgunlaşmamış.
Gorgor	—	Belirtilmemiş	Sürekli arkadan homurdanan, yüzüne bir şey demeyip arkasını dönünce dedikodu ve fitneyle milleti gaza getiren, alttan alta huzursuzluk kaynatan içten pazarlıklı mizaç.
Gorgot	—	Belirtilmemiş	Değirmende iri çekilmiş mısır kırması veya bu yarmayla yapılan yöresel çorba/lapa. Un kadar ince olmayan, taneli kırılmış mısırdır. “Bi gorgot çorbası yapsana.”
Goruk	Koruk	Doğu Karadeniz	Kötü çıkması. “Armut goruk çıkti.”
Gosi	—	Doğu Karadeniz	Büyük anne tavuk, kuluçka tavuğu.
Got gafali	—	Doğu Karadeniz	Anlayışı kıt.
Göreslemek	—	Doğu Karadeniz	Özlemek, göresi gelmek.
Görüm	—	Doğu Karadeniz	Kocasının kız kardeşi.
Gugar	—	Doğu Karadeniz	Fındık veya meyve ağacı dallarını aşağıya çekmek için kullanılan bir ucu kısa bir ucu uzun çatal şeklinde ağaç dalı.
Gugucca	Guguçça	Doğu Karadeniz	Sivilce.
Gumul	Kumul	Doğu Karadeniz	Yığın, ot yığını. “Basma o gumula!”
Gumul	—	Doğu Karadeniz	Miktar olarak çok fazla, yığın.
Haçan	Haçanki Haçan ki	Doğu Karadeniz	Mademki, ne zaman ki, madem öyle. “Haçan gelmeyecektin, niye haber vermedin?”
Handoşira	Handuşer	Belirtilmemiş	Kirpi
Haneka	Hanega	Doğu Karadeniz	Yayla evinde kiler.
Hara huri	Hara hıri	Doğu Karadeniz	Eften püften.
Harhadaş	Harhada	Belirtilmemiş	Kaba saba, hoyrat, insanların arasını yapıcı konuşmak yerine çat pat laflarla kırıp döken, nezaketsiz ve huzur bozan mizaç.
Harhur	Harhurcu Harhurluk	Belirtilmemiş	İşi sürekli gürültüye, bağırıp çağırmaya boğan; haksız olduğu halde yaygara kopararak haklı çıkmaya çalışan baskıcı karakter.
Hars	—	Belirtilmemiş	Fasulye/bağ sırığı veya çit kazığı
Hayf		Doğu Karadeniz	İntikam. “Hayfuni alamadun mi ?”
Hayin	Hayın	Doğu Karadeniz	Çok, aşırı, müthiş, yaramaz, çetin, kurnaz “Ne hayin uşak.”
Hohol	—	Belirtilmemiş	Karmakarışık, ipliklerin karışıp mahvolması. “Hohol oldi gene!”
Hohol	—	Belirtilmemiş	Karmakarışık, ipliklerin karışıp mahvolması. “Hohol oldi gene!”
Hoşot	Hoşod hoşöd	Doğu Karadeniz	Posa. “Çayun hoşotlarini dok.”
Huduş	—	Doğu Karadeniz	Mısır yaprağı. “Huduşlarını soy da peşkeye at.”
İlistir	Listir İlistire	Doğu Karadeniz	Kevgir, delikli süzgeç. “Makarnayı ilistire döküp süzdü.”
İşkebit	İskebit	Trabzon ve Of	Bal yapmayan, normal arılara göre daha iri olan zehirli bir yaban arısı türüdür. Eşek arısı sınıfına girer, soktuğunda can yakar ve normal bal arıları gibi iğnesini bırakıp ölmez, birden fazla sokabilir.
Kafeka	Kafega	Doğu Karadeniz	Küçük güğüm.
Kaful	gaful	Doğu Karadeniz	Ufak bitki ve/veya ağaç öbeği, çay veya fındık ağacı topluluğu.
Kalafika	Kalafiga	Doğu Karadeniz	Sırt sepeti.
Kancık	Gancık	Belirtilmemiş	Verilen sözü arkadan dolanarak bozan, mertçe yüzleşmek yerine pusu kurup arkadan vuran kalleş mizaç.
Kancur	Gancur	Belirtilmemiş	Eğri büğrü iş yapan; doğru dürüst durmayıp lafı da işi de hep tersinden anlatan ve araya nifak tohumu eken hilebaz kişi.
Karakoncolos	—	Belirtilmemiş	Suratsız, her girdiği ortamın neşesini kaçıran, uğursuzluk ve huzursuzluk yayan huysuz kişi.
Kargana	—	Belirtilmemiş	Sürekli didişen, her şeye muhalefet eden, huzur bozmaktan zevk alan huysuz ve kavgacı kadın/erkek karakteri.
Kendir	—	Doğu Karadeniz	Kenevir
Kenef	—	Belirtilmemiş	Tuvalet
Kip	Kib	Doğu Karadeniz	Sıkı, fit.
Kirez	Kiraz	Doğu Karadeniz	Haziran. “Kirez ayi geldi.”
Koçayı	Kocayi	Belirtilmemiş	Ekim
Koliva	—	Doğu Karadeniz	Haşlanmış mısır.
Kolof	Golof	Doğu Karadeniz	Pide.
Komar	—	Belirtilmemiş	Kısa boylu bodur çalılık, ormangülü.
Komri	—	Doğu Karadeniz	İskemle
Kopça	—	Doğu Karadeniz	Düğme, metal kopça.
Koruk		Doğu Karadeniz	Koru.
Kot		Doğu Karadeniz	Bir tahıl ölçüsü.
Kot		Doğu Karadeniz	Bir tahıl ölçüsü.
Kön	Gön	Doğu Karadeniz	Deri
Kötek		Doğu Karadeniz	Dayak.
Kukol	Gugol	Belirtilmemiş	Biçilen otların kurutulmak üzere üst üste konup koni şeklinde tepecik haline getirilmesi, ot yığını.
Kupli	—	Doğu Karadeniz	Asma kilit.
Kuvar	Guvar	Doğu Karadeniz	İplik yumağı, yumak.
Külfet		Doğu Karadeniz	Ev halkı, yük.
Küski	—	Belirtilmemiş	Delik açmada kullanılan uzun demir.
Lağop	Lagap	Doğu Karadeniz	Lakap.
Lapaza		Doğu Karadeniz	Bir ot türü (genellikle istenmeyen).
Lengerboğaz	—	Belirtilmemiş	Hak gözetmeden başkasının payına el uzatan, doyurması imkânsız olan ve sınır/arazi davalarında hep fazlasını isteyen arsız muhteris.
Lobiya	Lopiya	Belirtilmemiş	Taze fasulye (özellikle tarlada sırıklara sarılan yerli fasulye türü).
Lüküs	Lügüs	Doğu Karadeniz	Bir aydınlatma aracı.
Made	made	Çaykara	Göz “Do mades uçeleb mi? (Gözlerin görmüyor mu?).”
Malez	—	Doğu Karadeniz	Unla su karışımı; cıvık olma hali, mama kıvamı.
Manca	—	Belirtilmemiş	Kabak veya lahana yemeği.
Mertek	—	Belirtilmemiş	Merdiven.
Meşebe	Meştebe	Belirtilmemiş	Maşrapa
Mintan		Doğu Karadeniz	Gömlek.
Mucurum	—	Doğu Karadeniz	Sakat, beceriksiz, pasif kişi.
Mudara etmek	—	Belirtilmemiş	Minnet etmek
Muh	Muğ	Doğu Karadeniz	Çivi.
Muncur	Muncir	Doğu Karadeniz	Dudak “Yerum o muncurlaruni!”
Muzır	Muzir muzur.	Belirtilmemiş	Hoş görülebilen, sevimli bir yaramazlık veya hınzırlık yapan kişi (özellikle çocuklar) için. “Çok muzır bir çocuk.”
Niza		Doğu Karadeniz	Çatışma, kavga.
O ki	O gi	Belirtilmemiş	Mademki
Ofurmak		Doğu Karadeniz	Üflemek.
Oğure gelmek	Öğüre gelmek Uğure gelmek.	Doğu Karadeniz	Boğaya gelmek veya kızana gelmek.
Paci	Paççi Paçi	Doğu Karadeniz	Küçük kız çocuğu.
Pelit	—	Belirtilmemiş	Meşe palamudu; meşe ağacının tohumu/meyvesi.
Peşkir		Doğu Karadeniz	Havlu.
Pisik	Bisik	Belirtilmemiş	Kedi
Pondul	Pandol Pantol	Doğu Karadeniz	Pantalon. “Pondul giymiş.”
Psomi	psomi	Çaykara	ekmek “Psomi ebires mi? (ekmek aldın mı)”
Purtul purtul olmak	Pürtül pürtül olmak	Belirtilmemiş	Lif lif ayrılması, yıpranıp dökülmesi veya yüzeyinin pürüzlenmesi
Sef	—	Belirtilmemiş	Yanlış “Sefluklan yapmiştur!”
Serender	—	Doğu Karadeniz	Hububatın konulduğu, direkler üzerine yapılmış serin depo.
Simarlama	—	Belirtilmemiş	Ismarlama
Sinor	Sınor Sinör	Doğu Karadeniz	Sınır, arazi hududu
Su dökmek		Doğu Karadeniz	Çiş yapmak.
Suğnis etmek	Zuğnis etmek	Belirtilmemiş	Yemeğin tencerenin dibine tutması,yanması.
Susanmak		Doğu Karadeniz	Susamak.
Şafla	—	Belirtilmemiş	Ağız akıntısı, salya.
Şalapoti	—	Belirtilmemiş	İki yüzlü davranan, bir tarafın yanındayken diğer tarafı yeren, nabza göre şerbet verip iki cepheyi birden idare eden kaypak karakter.
Şamar		Doğu Karadeniz	Tokat.
Şelek	Şeley Şeleyk	Karadeniz / Doğu Anadolu	Sırtta taşınan yük, çalı çırpı bağı. “Bir şelek odunla bayırdan aşağı indi.”
Şip	—	Doğu Karadeniz	Hızlı, çabucak.
Tahra	Tara	Doğu Karadeniz	Küçük balta.
Tas	—	Doğu Karadeniz	Kel, saçsız, anlayışı güç (mecaz) “Tas kafali uşak!”
Terek		Doğu Karadeniz	Raf.
Ufandi	Ufanti Ufantı Ufandika	Doğu Karadeniz	Ekmek kırıntısı.
Ugada	Ogada Okada	Doğu Karadeniz	O kadar, çok. “Ugada güzel ki!”
Urum	—	Doğu Karadeniz	Rum “Urumun kızi.”
Urus	—	Doğu Karadeniz	Rus “Urustur onlar.”
Uşak	Uşag	Belirtilmemiş	Çocuk.
Uzum ayı	Yuzum ayı	Belirtilmemiş	Kasım
Varagel	Varangel	Belirtilmemiş	Teleferik.
Varyoz		Doğu Karadeniz	Balyoz.
Yalak	—	Belirtilmemiş	Ağaçtan oyulmuş hayvanların su içtiği büyük oluk.
Yalak	—	Belirtilmemiş	Ağaçtan oyulmuş hayvanların su içtiği büyük oluk.
Yangaz	—	Doğu Karadeniz	Dolandırıcı, hilekâr, yaramaz/düzenbaz kişi.
Yansilemak	Yansilamak	Doğu Karadeniz	Alaycı şekilde taklit etmek. “Niye yansilaysun uşaği?”
Yesyeni	—	Doğu Karadeniz	Yepyeni.
Zırtapoz	Zırtaboz	Belirtilmemiş	Nerede duracağını bilmeyen, saygısızca lafa girip ortamın ciddiyetini bozan, güvenilmez ve laubali kişi.
Zırza	Zirza	Belirtilmemiş	Menteşe
Zırzavatçı	—	Belirtilmemiş	Lafı çok ama özü olmayan; ciddiyetsiz, uyduruk bahanelerle ortak işleri aksatan ve sorumluluktan kaçan güvenilmez insan.